Ыам ыйа! Сыттыын-сымардыын ураты күннэр, чаҕылхай халлаан уонна үрүҥ күн! Маннык күннэргэ, ордук оҕо аймах таһырдьаттан киирбэт. Ханна эрэ дружба тыаһа, чыычаах ырыата, көтөр-сүүрэр саҥата барыта биир күдьүс музыка буолан иһиллэр. Күн сырдыга, сылааһа киһи кутун-сүрүн көнньүөрдэр үтүө кэмэ.
Төһө да күн-дьыл бардар, ити барыта сыл ахсын хатыланар, дууһаҕар умнуллубат кэмнэри хаалларар. Урукку сылларга ыам ыйын бырааһынньыктарыгар бэлэмнэнии олох эрдэттэн ыытыллара.
Ыам ыйын 1 уонна Кыайыы күнүгэр параадтар, ыам ыйын 19 – Пионерия күнүгэр — костер, араас күрэхтэһиилэр, сбордар. Кимиэхэ ханнык өйдөбүл хаалбытый?
Аксиния Евсеева, Абый:
— 1 маай оҕо эрдэхпиттэн олус күүтүүлээх бырааһынньык буолааччы. Муус устар ый ортото, таала сыыр анараа нөҥүө, Хоспохтооххо, күнү көрсө диэн киирээччибит. Онно сылдьан дьахтар талаҕын тоһуттан аҕалан ууга угарбыт. Мантыбыт бырааһынньыкка оруобуна тыллар, ситэр. Ол талахтарбытын араас өҥнөөх кумааҕынан сибэккинэн симиирбит. Маныаха шариктарбытын, чараас сырдык өҥнөөх кууркаларбытын эбэн кэбис. Бары хаама сылдьар сибэкки курдук буолан, баран параадтыы барарбыт. Сарсыардаттан радио нөҥүө ырыа-тойук. Кэлэрбитигэр ийэбит барахсан туох эмэ атын сонун аһы астаабыт буолара. Эбээбит бэйэтэ эрэ билэр “секретнэй” миэстэтиттэн компот, кэмпиэт, сороҕор фрукта кытта таһаарара. Таһырдьа бастакы бырааһынньык кэнниттэн сороҕор похуодтуу, сороҕор субуотунньуктуу барарбыт. Көрдөөх үлэ түбүгэ – маай бырааһынньыга курдук өйбөр хаалбыт.
Петр Новиков, Сыаҥааннаах:
– Маай бырааһынньыгар киэргэнэн, симэнэн баран ырыалаах-тойуктаах бөһүөлэк уулуссатын уһугуттан бүтүөҕэр дылы хааман кэлээччибит. Онтон билигин администрация оннугар трибунаҕа кэлэн миитин буолааччы. Трибунаҕа салайааччылар, үлэ бастыҥнара туран тыл этэллэрэ. Мииитин кэннэ субуотунньук, ол кэннэ киэһэ улахан кэнсиэр буолара.
Бырааһынньыкка эрдэттэн бэлэмнэнэрбит. Хас киэһэ аайы репетиция бөҕөтө. Кулууп муостатыгар кыһыл таҥаһы тиирэн баран лозунг, плакат бөҕө суруйарбыт. Зубной порошокка сгущенканы булкуйан кырааска оҥосторбут. Егор Васильевич Дохунаев, Коля Игнатьев, мин, Вася Сорокоумов уонна быраатым Бииктэр буолан сороҕор түүннэри олорорбут.
Черемкина Христина Николаевна, Кэбэргэнэ:
– Кэбэргэнэҕэ Улуу бырааһынньыктар, дьэ, буолаллара. Хас бырааһынньык аайы кулууптан араҕааччыбыт суох. Ол сиэринэн ыҥырдахтарына, билигин да кыттабын. Биһиги саастыы дьон бары даҕаны эдэр сааспытыгар эккирээн биэрбит дьоммут. 60-с сылларга үөрэхпин бүтэрэн кэлтим, кэргэн тахсан, оҕо төрөтөн, үлэни үлэлээн. Бырааһынньыктарга оҕолорбун барыларын настройдуур этим. Бэйэм 6 оҕолоохпун. Кинилэри бырааһынньыгынан диэн аһатар-сиэтэр, үчүгэй таҥаһы таҥыннаран сырытыннарар этим. Оннук гынан араас бырааһынньык суолтатын өйдүү үөрэммиттэрэ. Эдэрбэр ынахтаах этим, онтуларбын көрүнэн, таҥас-сап сууйан, дьиэ-уот хомунан баран таансылыы барарбыт. Оҕолорбун утуталаан баран дьахталлары кытта кулуупка баран оонньоон-оонньоон-оонньоон-оонньоон баран кэлээччибит. Ол кыргыттарбыттан тура сылдьар мин эрэ хааллым. 1 маай буолуон биир ый иннинэ тыаттан талах киллэрэн биэдэрэлээх ууга үүннэрээчибит, ону сибэккинэн киэргэтэн биэрэрбит. Бырааһынньык саҕана табаһыттар киирэллэр, түүлээхситтэр кэлэллэр. Киһи бөҕө мунньустар. Учаастакка олорооччулар эмиэ бырааһынньыктыы мусталлар. Онно кэнсиэр туруорарбыт. Кыра оҕолордоох диэбэттэр, барыбытын тэҥҥэ сырытыннараллар. Комсомол, партия бирикээһинэн дьэ сылдьабыт. Онтон үлэбитигэр барабыт. 40 сыл устата балыыһаҕа медсестранан үлэлээбитим. 60-с сылларга шарик диэн суох этэ. Ол иһин түүҥҥү дьуһуурустубабар ол сибэккилэрбин оҥорорум. Онтон оҕолору таҥыннаран парадка барарбыт. Ыстаадаттан кэлбит дьон бары кэлэллэр. Үөрүү-көтүү, көрсүһүү бөҕө буолара. Соломов Степан Степанович уонна Килимиэский Вася баяҥҥа оонньууллара. Онон иннибитигэр, кэннибитигэр музыка бөҕө. Оннук бөһүөлэкпитин эргийэн кэлэн кулууп иннигэр мустан дакылаат истэбит. Онно ким төһөнү түүлээхтээбитэ, ким төһө үүтү ыабыта ахтыллар, табаһыттар, сылгыһыттар төрүөхтэрэ ахтыллар. Уонна барыларын холкуос салалтата илии тутуурдаах, бадаарактаах ыытар. Тэрилтэ үлэһиттэрэ эмиэ хайҕаналлар. Үөрбүт-көппүт дьон элбиирэ. Онтон кэнсиэр буолар. Онно тиийэн үҥкүүлээн-эккирээн, ыллаан-туойан бараммыт киэһэ оҕолорбутун тиийэн аһата түһэн баран, аны таансы диэн биэчэргэ кэлэбит. Аны түүнү быһа таансылыыбыт, түүнү быһа сээдьэлиибит. Уонна сарсыарда туран үлэбитигэр барабыт. Оскуола оҕолорун туһунан оонньотоллор. Олох көммүтүн да кэннэ кулууппутуттан арахпаппыт. Билигин да үҥкүүлүүбүн, ыллыыбын. Кулуупка киирдэххэ ырыа да ырыа, үҥкүү да үҥкүү, сээдьэ да сээдьэ. Киһи бары сатыырынан сатаабатынан үөрэн-көтөн туран ыллаан-туойан, эдэрдиин-эмэнниин бары бииргэ атаарабыт.Олорон хаалар киһи диэн суох буолара. Саамай үчүгэй кэмим онно ааспыта.
Быйыл да сүрдээх улахан бырааһынньык буолаары турар. Сытар дьоммутун колясканан барыларын аҕалыахтаахтар. Кыайыы күнүгэр ийэлэрбитин, аҕаларбытын, суох буолбут дьоммут хаартыскаларын бары тутан тахсыахтаахпыт. Бу күн кинилэр биһигини кытта тэҥҥэ хаамсыахтаахтар диэн агитация бара турар.
Анастасия Сорокоумова, Сыаҥааннаах.