Уһун кыһыммытын этэҥҥэ туораан күөххэ үктэннибит. Хочуолунай уолаттара барахсаттар, дьэ, “һуу” гыннахтара. Оннук бөҕө буоллаҕа, кыһыны быһа таас чоҕу кытта өрө тустубут дьон кинилэр. Олох-дьаһах хомунаалынай хаһаайыстыбатын үлэһиттэрэ саамай түбүктээх кэмнэрин этэҥҥэ саахала суох ааһаллара олохтоохтор барыбыт үөрүүбүт. Биһиги ардыгар бу улахан тэрилтэ үлэһиттэрин үлэлэрин өйдөөн-дьүүллээн көрбөккө, буолуохтаах буолуохтааҕын курдук ылынабыт.
Муҥурдаах нэһилиэгин хочуолунайыгар каадырынан толору хааччыллан олороллор, Санатан эттэххэ, иллэрээ сайын эргэ оһохтору барытын уларытан КВр-1,25 диэн биир тииптээх 6 саҥа оһохтору туруорбуттара, сүрүн трасса уларыйбыта, былырыын насос саҥардыллыбыта, онон сыллата саҥардар-көрүнэр, хомунар үлэлэр бара турар. Үлэҕэ-хамнаска кэллэктиип үлэһиттэрэ бары кытталлар. Кинилэр хочуолунайдара ырааһынан, үчүгэй үлэлээҕинэн улууска аатырар.
Бүгүҥҥү ыалдьыппыт бу хочуолунай үлэһитэ, машинист оператор – Степан Хабаров. 2015 сылтан манна үлэлиир.
Төрүттэрэ
Кини Муҥурдаах нэһилиэгэр от ыйын 6 күнүгэр 1979 с. Хабаровтар дьиэ кэргэттэригэр күн сирин көрбүтэ. Ийэтэ, кэннэки сылларга киэҥник биллэр Айталы Куо псевдонимнаах, хоһоон, олоҥхо, айар үлэ абылаҥар ылларбыт Анна Хабарова буолар. Оттон аҕата Муоматтан төрүттээх Владимир Хабаров. Болуодьаны билэр дьон бигэргэтиэхтэрэ, олус үчүгэй киһи этэ, барахсан, дьоҥҥо-сэргэҕэ аламаҕайа, боростуойа. Степан ону батан эмиэ элэккэй майгылаах, сатыырын-оҥорорун хаһан да аккаастаабат, “дук” курдук сылдьар киһи. Икки өттүттэн баардаах баара өтөн сааһыран иһэн тугунан эмэ соһутуон да сөп. Айар үлэ айылҕа киһитигэр ханнык баҕарар кэмҥэ, ханнык баҕарар сааска кэлэр дииллэр.
Оскуолаҕа
Саамай сөбүлүүр учуутала нуучча тылын үөрэтэр Екатерина Егоровна Хоброва этэ. Бука кини характерыгар сөп түбэһэр, киэҥ-холку майгытын иһин ордук чорботон өйдүү-саныы сылдьара буолуо. Кырдьык да, оҕо-аймах сөбүлүүр учуутала этэ.
Дьиэ кэргэнэ
Ыстапаан дьиэҕэ-уокка бүгүрү киһи. Кэргэнэ Мотрена Хабарова участковай балыыһаҕа үлэлээбитэ ыраатта. Профсоюз тэрилтэтин салайааччыта. Сатаабата диэн суох. Кини илиитин иһиттэн кэрэ айыллан тахсар. Бүппэт иистээх, оҕуруолаах кини баар. Сабынан “киһини да баайан таһаарыан сөп”. Иллэрээ сыл саҥа дьиэ туттан киирдилэр. Аймахтара Илья Аммосов көмөлөспүтэ, улахан уол эмиэ баар кэмэ этэ.
Оскуоланы 1997 с бүтэрэн баран Балаҕаннаахха хотоҥҥо биригэдьиирдээбит. Ол саҕана ДГУП диэн этэ. Ити кэмҥэ олоҕун аҥаарын көрсө ыал буолаллар. 20 сааһыгар номнуо 2 оҕо аҕата. Кыра уол Артем сельхозтехникуму бүтэрэн АГАТУ-га үрдэттэн лесничий үөрэхтээх. Улаханнара Витя колледж технологии при СВФУ бүтэрбитэ. Онон уолаттар иккиэн үөрэхтээх дьон.
“Степаны кытта биһиги иккиэн олох утары дьоммут. Мин сонно оргуйа түһэр буоллахпына, кини хаһан да, ханнык да кэмҥэ холку киһи. Дьон туһунан биирдэ да куһаҕаны саҥарбат, киһини кытта кыыһырсарын олох сөбүлээбэт. Санаабытын тиһэҕэр тиэрдэр. Холобур, табаҕын тута сылдьан сонно бырахпыта. Онтон ыла айыыга киирэ илик. Күүстээх эрэ санаалаах киһи оннук модьунар буоллаҕа.
Тэлгэһэбитигэр мас олортубут, уол оҕо төрөттүбүт, дьиэ тутуннубут. Аны сиэннэри кэтэһэр сааспытыгар кэллибит. Онон дьон сиэринэн толору олоҕу олоробут” – диэн кэргэнэ кэпсиир. Ыстапаан ийэ кынна Мария Васильевналыын эмиэ олус тапсаллар. Мария уолун кытта бииргэ үөрэммит киһитэ буолан бэйэтин оҕотун курдук көрөр, атын да дьиэҕэ олордоллор киэһээҥҥи чэйдэрин бииргэ иһэн, күннээҕи түбүктэрин үллэстэн, кэпсэтэн атаарыстахтарына астынар дьон.
Степан айылҕаҕа, сиргэ-уокка сылдьарын сөбүлүүр. Тыа киһитин быһыытынан сылгы ииттэр. 4 төбөлөөх. Онтуларыгар оттоон-мастаан сайыннарын аһараллар. Урут ынах сүөһүнү эмиэ туталлар этэ. Онон ынах ыыр, сүөһү көрөр киниэхэ сонун буолбатах.
Спорт
Кини саамай сөбүлүүр көрүҥнэрэ — тустуу, хапсаҕай, мас тардыһыыта уонна волейбол.
Улахан кылаастарга спортивнай оскуолаҕа Дьокуускай куоракка үөрэнэ сылдьыбыттаах. Сиһин өлөрөн төннөн кэлбитэ.
Билигин нэһилиэк, улуус чиэһин көмүскүү атын улуустарга тиийэ барар. ОДьКХ хамаандатыгар киирсэн сыл аайы айанныыллар. “За активную работу в профсоюзах” диэн түөскэ кэтиллэр анал бэлиэ хаһаайына.
70 киилэҕэ дылы бэтэрээннэргэ мас тардыһыытыгар абсолютнай кыайыылаах. Бу ыйааһыҥҥа гиря көтөҕүүтүгэр бэтэрээннэргэ 3 миэстэ буолбута.
2024 с. бырааттыы Хабаровтар ааттарынан чемпионатка хапсаҕайга 2 миэстэ, 2025 с. Абый улууһун спартакиадатыгар хапсаҕайга 2 миэстэ, мас тардыһыытыгар эмиэ 2 миэстэ. Быйыл нэһилиэкпит 100 сылыгар анаммыт спартакиадаҕа хамаанданан мас тардыһыытыгар эмиэ бастаабыттара. Онон Ыстапааммыт 70 киилэ иһинэн бэтэрээннэргэ куруутун бириистээх миэстэлэргэ тиксэн, кыайыы көтөллөөх сылдьар спортсмен буолар.
Итинник, оргууй аҕай аттыгар сылдьар киһиҥ ситиһиилэрин аахтахха киһи соһуйа да. астына да түһэн, кинини атын хараххынан көрүөххүн сөп. Степан Владимировичка баҕарабыт өссө да спортивнай олоҕуҥ уһаан ситиһиилэринэн үөрдэригэр, дьону кытта тэҥҥэ сылдьан үлэҥ-хамнаһыҥ үксүүрүгэр, дьиэ-кэргэҥҥэр байылыат, иллээх-эйэлээх олоҕу! Чэгиэн сырыт, дьоллоох буол!
Анастасия СОРОКОУМОВА, Сыаҥааннаах.